The Pianist (2002) recensie

The PianistWarschau, 1939. De Poolse hoofdstad wordt bezet door de nazi’s en met de dag verliezen de joden steeds meer rechten. Joden mogen zich niet meer in openbare parken vertonen, op bankjes zitten en ze zijn te allen tijde verplicht om een davidster te dragen. De afschuwelijke beperkingen nemen toe als de joodse familie Szpilman en hun lotgenoten worden gedwongen om te verhuizen naar het getto van Warschau. Kort daarop worden de Joodse gezinnen verplaatst naar de barakken waar zij moeten wachten op de deportatietrein. De jonge muzikant Wladyslaw Szpliman (Adrien Brody) weet te ontsnappen en hij wordt gescheiden van zijn familie. Vanaf dat punt is het voor de pianist een kwestie van overleven en hij belandt van de ene uitzichtloze situatie in de andere. Het enige wat hem nog in leven houdt is zijn liefde voor de muziek.

Ik steek niet onder stoelen of banken dat ik een enorme fan ben van het werk van de Poolse-Franse regisseur Roman Polanski die in zijn uitgebreide carrière een aantal goede films regisseerde. Daaronder de horrorfilm Rosemary’s Baby, de mysterieuze thriller The Ninth Gate, de zwarte komedie Carnage en het geprezen oorlogsdrama The Pianist. Voor de laatstgenoemde kreeg hij in 2002 een Academy Award voor de beste regie, maar wegens een openstaand arrestatiebevel in de Verenigde Staten was hij niet in staat om het gouden beeldje persoonlijk in ontvangst te nemen. Maar dat de film drie Oscars won is meer dan terecht, want het indrukwekkende oorlogsdrama, dat gebaseerd is op de autobiografie van Wladyslaw Szpilman, is een meesterwerk.

Polanski maakte als kleine jongen de Tweede Wereldoorlog van dichtbij mee. In 1937 verhuisden zijn ouders terug naar Polen waar twee jaar later het land werd veroverd door nazi-Duitsland. De joodse families werden opgesloten in het getto van Krakau, maar in 1943 wist Polanski te ontsnappen. Tijdens zijn ontsnapping werd hij in zijn been geraakt en hij moest zwaargewond het Poolse landschap trotseren om uit de handen van de Duitsers te blijven. Tot 1946 verbleef hij in alle veiligheid bij een boer totdat hij terugkeerde naar zijn Vaderland om zich te herenigen met zijn ouders. Toen kwam hij tot de afschuwelijke ontdekking dat zijn moeder was omgebracht in het concentratiekamp en dat zijn vader geen contact meer met hem wilde, omdat hij vond dat zijn zoon zijn familie in de steek had gelaten. Met dit in het achterhoofd houdende kun je gerust stellen dat The Pianist Polanski’s meest persoonlijke film is die hij tot nu toe maakte.

Maar het verhaal draait om de jonge joodse muzikant Wladyslaw Szpilman die de huiveringwekkende gebeurtenissen in Polen gedurende de Tweede Wereldoorlog van dichtbij meemaakte en wist te overleven. De autobiografie van de inmiddels overleden pianist werd in 1998 opnieuw uitgebracht en dat was voor de filmmaker de aanleiding om het aangrijpende verhaal – dat enige overeenkomsten kent met zijn eigen ervaringen – te verfilmen. In een grauwe en sobere film laat de regisseur alle huiveringwekkende gebeurtenissen zien. Hij choqueert het publiek met beelden van willekeurig geëxecuteerde Polen die op straat zijn achtergelaten en het sadisme van de Duitse soldaten die zonder aanleiding joodse Polen om het leven brengen. Nadat het getto is ontruimd en de joodse families een gruwelijke dood tegemoet gaan in de concentratiekampen, zijn we getuige van de onvoorstelbare overlevingstocht van de pianist die ternauwernood aan de rij voor de deportatietrein weet te ontsnappen en op zoek gaat naar een schuilplaats.

De destijds nog onbekende acteur Adrien Brody is een perfecte keuze om de hoofdrol in The Pianist te spelen. Hij draagt de film grotendeels in zijn eentje en de rollen die Thomas Kretschmann en Emilia Fox spelen zijn irrelevant te noemen. Zijn rol in het door Polanski geregisseerde oorlogsdrama was voor de acteur zowel een mentale als fysieke uitdaging. In de slotfase van de film zien we een broodmagere Brody door het gebombardeerde  Warschau strompelen om uit handen van de nazi’s te blijven. Dit zijn scènes die een enorme indruk maken en nog lang door je hoofd blijven spoken. Hij won ook meer dan terecht de Academy Award voor beste acteur in 2002, want zijn acteerprestatie is memorabel te noemen.

Ik heb respect voor de wijze waarop Roman Polanski de autobiografie van Szpzilman heeft verfilmd, maar ook voor de wijze waarop Adrien Brody in de huid van deze joodse muzikant kruipt. The Pianist is een aangrijpende film die van begin tot eind imponeert en voor een brok in de keel zorgt en zonder twijfel tot een van de beste historische dramafilms aller tijden behoort.

Score: 9,0

Paul Hauer

Eigenaar van het Nederlandstalige filmblog Filmliefhebber.com. Kijkt meer dan 300 films per jaar. Is een fan van de films van Quentin Tarantino, Nicholas Winding Refn en Darren Aronofsky. Kijkt bijna alles, maar heeft een lichte voorkeur voor horrorfilms en Science Fiction.

0 thoughts to “The Pianist (2002) recensie”

  1. Dit is in mijn boekje een meesterwerk (heb ‘m een 10 gegeven). Voortreffelijk waarop Polanski zo iets groots als een oorlog op zo’n kleine schaal laat zien. Mooie recensie!

Geef een reactie